قطعات سرور · تجهیزات جانبی
قطعات و تجهیزات جانبی سرور HPE
یک سرور از قطعات زیادی تشکیل میشود و در کنار آن، تجهیزاتی برای نصب، اتصال و نگهداری به کار میرود. در این راهنما ۱۹ نوع قطعه و تجهیز جانبی سرورهای HPE را به زبان ساده معرفی کردهایم: هر کدام چه کاری انجام میدهد، چه زمانی به آن نیاز پیدا میکنید و پیش از خرید چه پرسشی دربارهٔ سازگاری باید مطرح کنید.
بهدلیل نوسان بازار، قیمت و موجودی قطعات روی سایت درج نمیشود؛ قیمت روز را تلفنی یا با پیشفاکتور اعلام میکنیم.
پیش از سفارش هر قطعه، این سه مورد را آماده کنید
مدل و نسل دقیق سرور (مثلاً ProLiant DL380 Gen10)، شماره سریال یا Product Number که روی برچسب دستگاه درج شده، و در صورت امکان پارتنامبر قطعهٔ فعلی. قطعهای که در ظاهر یکسان است، ممکن است با نسل یا پیکربندی دیگری سازگار نباشد.
قطعات سرور
قطعاتی که داخل سرور نصب میشوند یا مستقیم به بدنهٔ آن متصلاند؛ به ترتیب پردازش و حافظه، ذخیرهسازی، کارتها، خنککاری و برق، و نصب در رک.
پردازنده (CPU)
- چه کاری انجام میدهد؟
- مغز سرور است؛ تعداد هسته و فرکانس آن تعیین میکند سرور چند برنامه، کاربر یا ماشین مجازی را همزمان روان اجرا کند. سرورهای HPE بسته به مدل، پردازندهٔ Intel Xeon یا AMD EPYC دارند و برخی مدلها یکسوکتی و برخی دوسوکتیاند.
- چه زمانی لازم میشود؟
- وقتی پردازنده مدام زیر بار سنگین است، یا سرور دوسوکتی فقط با یک پردازنده کار میکند. در سرورهای دوسوکتی، اسلاتهای رمِ سوکت دوم و برخی اسلاتهای توسعه معمولاً فقط با نصب پردازندهٔ دوم فعال میشوند.
- پیش از خرید بپرسید
- آیا این پردازنده در فهرست پشتیبانی همین مدل و نسل سرور هست؟ برای پردازندهٔ دوم، معمولاً باید دقیقاً هممدل پردازندهٔ فعلی باشد. توان حرارتی (TDP) بالاتر ممکن است هیتسینک، فن یا پاور دیگری بخواهد و گاهی بهروزرسانی فرمور سرور لازم است.
هیت سینک (Heatsink)
- چه کاری انجام میدهد؟
- گرمای پردازنده را جذب میکند تا جریان هوای فنها آن را بیرون ببرد. هر پردازنده هیتسینک مخصوص خودش را لازم دارد.
- چه زمانی لازم میشود؟
- هنگام افزودن پردازندهٔ دوم، تعویض پردازنده با مدلی پرمصرفتر، یا وقتی هیتسینک قبلی آسیب دیده است.
- پیش از خرید بپرسید
- هیتسینک برای هر مدل و نسل سرور جداگانه طراحی میشود و معمولاً نوع استاندارد و پرکارایی (High Performance) دارد؛ نوع لازم به TDP پردازنده و پیکربندی سرور بستگی دارد. در برخی مدلهای جدید، پردازندههای پرمصرف به خنککاری مایع حلقهبسته نیاز دارند. در بعضی کیتها هیتسینک همراه پردازنده است و در بعضی جدا سفارش داده میشود.
رم (Memory)
- چه کاری انجام میدهد؟
- دادههایی را که سرور در حال پردازش آنهاست نگه میدارد. کمبود رم از دلایل رایج کندی سرورهای مجازیسازی، پایگاه داده و نرمافزارهای سازمانی است.
- چه زمانی لازم میشود؟
- وقتی تعداد کاربران یا ماشینهای مجازی بیشتر شده، یا سیستمعامل مدام از دیسک بهجای رم استفاده میکند.
- پیش از خرید بپرسید
- نسل رم (DDR3، DDR4 یا DDR5) و نوع ماژول (RDIMM یا ECC UDIMM) را مدل و نسل سرور تعیین میکند؛ رم دسکتاپ مناسب نیست. چیدمان ماژولها در اسلاتها هم قاعده دارد و روی سرعت اثر میگذارد.
هارد دیسک (HDD)
- چه کاری انجام میدهد؟
- دیسک مکانیکی با ظرفیت زیاد و هزینهٔ کمتر بهازای هر ترابایت؛ مناسب فایل، آرشیو و پشتیبانگیری.
- چه زمانی لازم میشود؟
- وقتی فضای ذخیرهسازی پر شده، دیسکی خراب یا رو به خرابی است، یا دادهٔ حجیمی دارید که سرعت متوسط برایش کافی است.
- پیش از خرید بپرسید
- اندازه (SFF یعنی ۲٫۵ اینچ و LFF یعنی ۳٫۵ اینچ)، رابط (SAS یا SATA)، سینی (Carrier) همنسل سرور و همخوانی با کنترلر. دیسک جایگزین در آرایهٔ RAID باید همنوع و همظرفیت یا بزرگتر از دیسک فعلی باشد.
اس اس دی (SSD)
- چه کاری انجام میدهد؟
- دیسکی بدون قطعهٔ متحرک که سرعت خواندن و نوشتن و پاسخگویی آن بسیار بیشتر از هارد مکانیکی است؛ مناسب سیستمعامل، پایگاه داده و ماشینهای مجازی.
- چه زمانی لازم میشود؟
- وقتی کندی سرور از دیسک است (مثلاً باز شدن کند نرمافزار و گزارشها)، یا دیسکهای قدیمی را جایگزین میکنید.
- پیش از خرید بپرسید
- رابط (SATA، SAS یا NVMe) و پشتیبانی کنترلر و قفسهٔ دیسک از آن؛ کلاس دوام (مثلاً Read Intensive یا Mixed Use) متناسب با میزان نوشتن. SSD نوع NVMe فقط در سرور و قفسهٔ دیسک سازگار با NVMe کار میکند.
کارت شبکه (Network Adapter)
- چه کاری انجام میدهد؟
- سرور را به شبکه وصل میکند. بیشتر سرورها پورت شبکهٔ داخلی دارند و کارت شبکهٔ اضافه، تعداد پورتها یا سرعت را بالا میبرد (مثلاً ۱۰ یا ۲۵ گیگابیت).
- چه زمانی لازم میشود؟
- وقتی شبکهٔ یکگیگابیتی گلوگاه شده، سرور باید به ذخیرهساز iSCSI یا سوئیچ سریعتر وصل شود، یا برای جداسازی شبکهها پورت بیشتری لازم است.
- پیش از خرید بپرسید
- قالب کارت (PCIe معمولی، یا اسلات مخصوص شبکه مانند FlexibleLOM در برخی نسلهای قبلی و OCP 3.0 در نسلهای جدیدتر)، نوع پورت (RJ45 مسی یا SFP) و اسلات آزاد. کارت با پورت SFP به ترنسیور یا کابل DAC سازگار نیاز دارد.
کارت رید (RAID Controller)
- چه کاری انجام میدهد؟
- دیسکها را مدیریت میکند و از چند دیسک یک آرایهٔ RAID میسازد تا خرابی یک دیسک باعث توقف کار یا از دست رفتن داده نشود. مدلهای دارای حافظهٔ کش، نوشتن را هم سریعتر میکنند. در سرورهای HPE با نامهایی مانند Smart Array و در نسلهای جدیدتر MR شناخته میشوند.
- چه زمانی لازم میشود؟
- وقتی سرور کنترلر مناسب ندارد، به RAID 5 یا RAID 6 یا کش نوشتن نیاز دارید، دیسکهای بیشتر یا NVMe اضافه میکنید، یا کنترلر فعلی خراب شده است.
- پیش از خرید بپرسید
- کدام نوع دیسک (SATA، SAS یا NVMe) و کدام سطح RAID را پشتیبانی میکند؟ کارت در اسلات PCIe نصب میشود یا در اسلات مخصوص روی برد؟ کابل آن با قفسهٔ دیسک میخواند؟ کش آن باتری لازم دارد؟ پیش از تعویض کنترلر، از دادهها پشتیبان کامل بگیرید.
کارت گرافیک (GPU)
- چه کاری انجام میدهد؟
- پردازش موازی برای هوش مصنوعی، رندر، تحلیل داده و دسکتاپ مجازی (VDI). برای کارهای اداری، فایلسرور یا حسابداری معمولاً لازم نیست؛ سرور برای نمایش تصویر مدیریتی، گرافیک داخلی دارد.
- چه زمانی لازم میشود؟
- وقتی نرمافزار شما از شتابدهندهٔ گرافیکی استفاده میکند و سازندهٔ نرمافزار آن را توصیه کرده است.
- پیش از خرید بپرسید
- فقط کارتهایی که HPE برای همان مدل سرور تأیید کرده است. معمولاً رایزر، کابل برق، فن پرکارایی و گاهی پاور پرتوانتر هم لازم میشود. برای چند GPU، مدلهای مخصوص مانند DL380a را هم بررسی کنید.
فن (Fan)
- چه کاری انجام میدهد؟
- جریان هوا را از جلو به پشت سرور برقرار میکند تا قطعات خنک بمانند. در بسیاری از سرورهای HPE فنها ماژولار و قابل تعویضاند و در برخی مدلها بدون خاموش کردن سرور (Hot-Plug) تعویض میشوند.
- چه زمانی لازم میشود؟
- هشدار خرابی فن در iLO یا چراغ وضعیت، صدای غیرعادی، یا افزودن پردازندهٔ دوم، GPU و دیسکهایی که خنککاری بیشتری میخواهند.
- پیش از خرید بپرسید
- فن مخصوص همان مدل سرور است. برخی پیکربندیها کیت فن پرکارایی یا تعداد کامل فنها (برای افزونگی) را الزامی میکنند؛ این شرطها در QuickSpecs همان مدل آمده است.
منبع تغذیه (Power Supply)
- چه کاری انجام میدهد؟
- برق موردنیاز همهٔ قطعات را تأمین میکند. بسیاری از سرورهای HPE دو جای پاور Hot-Plug دارند؛ با نصب دو پاور (افزونگی یا Redundancy)، اگر یکی از کار بیفتد یا برق یک مسیر قطع شود، سرور روشن میماند.
- چه زمانی لازم میشود؟
- وقتی سرور فقط یک پاور دارد و توقف آن برای کسبوکار گران است، پاور خراب شده، یا با افزودن GPU، پردازنده و دیسک، توان فعلی کافی نیست.
- پیش از خرید بپرسید
- توان (وات) کافی برای کل پیکربندی؛ پاورهای یک سرور باید همنوع و همتوان باشند، چون ترکیب پاورهای متفاوت پشتیبانی نمیشود؛ نوع ورودی برق و کابل آن. پاور «افزونه» با پاور «یدکی» فرق دارد؛ جدول پایین صفحه را ببینید.
ریل کیت (Rail Kit)
- چه کاری انجام میدهد؟
- ریلهایی که سرور را داخل رک ۱۹ اینچی نگه میدارند. ریلهای کشویی اجازه میدهند سرور برای سرویس، بدون باز کردن کامل، از جلوی رک بیرون کشیده شود.
- چه زمانی لازم میشود؟
- نصب سرور رکمونت در رک، جابهجایی سرور به رک دیگر، یا وقتی ریل همراه دستگاه نیست. برای نصب برخی سرورهای تاور در رک هم کیت تبدیل جداگانه وجود دارد.
- پیش از خرید بپرسید
- ریل مخصوص مدل و ارتفاع سرور (1U یا 2U) است. نوع ریل (ثابت یا کشویی)، عمق رک و نوع سوراخهای ستون رک (مربعی یا گرد) را بررسی کنید. اگر نگهدارندهٔ کابل میخواهید، ریل باید از آن پشتیبانی کند.
نگهدارنده کابل (Cable Management Arm)
- چه کاری انجام میدهد؟
- بازوی تاشویی که پشت سرور روی ریلها نصب میشود و کابلهای برق و شبکه را مرتب نگه میدارد تا هنگام بیرون کشیدن سرور روی ریل، کابلها کشیده یا جدا نشوند.
- چه زمانی لازم میشود؟
- در رکهای شلوغ، سرورهایی که مرتب برای سرویس بیرون کشیده میشوند، یا وقتی کابلهای زیادی پشت سرور وصل است.
- پیش از خرید بپرسید
- با ریلکیت و ارتفاع سرور شما (1U یا 2U) سازگار باشد و عمق رک برای باز و بسته شدن بازو کافی باشد.
تجهیزات جانبی
تجهیزاتی که در کنار قطعات اصلی، راهاندازی، اتصال، حفاظت از داده یا نگهداری سرور را کامل میکنند.
میکرو اس دی (microSD)
- چه کاری انجام میدهد؟
- برخی نسلهای سرور HPE جای کارت microSD یا ماژول بوت USB/microSD داخلی دارند که میتوان هایپروایزر یا سیستمعامل سبک را از آن راهاندازی (بوت) کرد. HPE برای این کار کارتهای فلش مخصوص سرور عرضه کرده است.
- چه زمانی لازم میشود؟
- بیشتر برای سرورهای موجودی که از ابتدا برای بوت از microSD پیکربندی شدهاند و کارت آنها خراب یا فرسوده شده است.
- پیش از خرید بپرسید
- پشتیبانی به مدل و نسل سرور بستگی دارد و همهٔ مدلها این جایگاه را ندارند. VMware (Broadcom) بهدلیل مشکلات دوام و پایداری، توصیه میکند در خرید سختافزار جدید، کارت SD یا USB بهعنوان دیسک بوت انتخاب نشود و در سرورهای موجود هم یک دیسک پایدار (مثلاً SSD) برای بخشهای حیاتی ESXi در نظر گرفته شود. نسخهٔ هایپروایزر خود را بگویید تا گزینهٔ بادوامتری مانند ماژول بوت NVMe (مثلاً HPE NS204i در مدلهای سازگار) یا SSD را هم بررسی کنیم.
باتری کنترلر (Smart Storage Battery)
- چه کاری انجام میدهد؟
- منظور از «باتری» در قطعات سرور معمولاً باتری ذخیرهسازی کنترلر است، نه هر باتری دیگری. هنگام قطع ناگهانی برق، انرژی لازم را میدهد تا دادههای کش نوشتن کنترلر RAID به حافظهٔ فلش منتقل شود و از بین نرود. HPE آن را منبع پشتیبان مرکزی برای کنترلرهای ذخیرهسازی معرفی میکند.
- چه زمانی لازم میشود؟
- هشدار خرابی یا شارژ باتری در iLO یا ابزار مدیریت کنترلر، غیرفعال شدن کش نوشتن و کندی محسوس دیسکها، یا نصب کنترلری که کش آن به باتری نیاز دارد.
- پیش از خرید بپرسید
- مدل کنترلر و نسل سرور؛ نوع منبع پشتیبان (باتری یا خازن ترکیبی Hybrid Capacitor در برخی مدلها) و کابل آن. باتری سکهای کوچک روی برد اصلی (برای ساعت و تنظیمات) و باتری یوپیاس، قطعات جداگانهای هستند؛ اگر منظورتان یکی از آنهاست، در درخواست بنویسید.
بی و رایزر (Bay / Riser)
- چه کاری انجام میدهد؟
- در بازار قطعات سرور، «بی» معمولاً به کیت قفسهٔ دیسک (Drive Cage / Bay) یا «مدیا بی» گفته میشود و رایزر به برد واسط اسلاتهای PCIe. کیت قفسه (معمولاً همراه بکپلین) جای دیسک بیشتری به سرور اضافه میکند؛ مدیا بی در برخی مدلها جای درایو نوری یا پورتهای جلو را فراهم میکند؛ رایزر اسلات لازم برای کارت شبکه، کنترلر یا GPU را در دسترس قرار میدهد.
- چه زمانی لازم میشود؟
- وقتی به دیسکهای بیشتر از جای فعلی نیاز دارید، کارتی اضافه میکنید که اسلات آزاد ندارد، یا GPU و دیسک NVMe اضافه میکنید که رایزر یا قفسهٔ مخصوص میخواهند.
- پیش از خرید بپرسید
- این کیتها کاملاً وابسته به مدل و نسل سرورند. قفسهٔ دیسک جدید ممکن است کابل و پورت کنترلر اضافه بخواهد و برخی رایزرها فقط با نصب پردازندهٔ دوم کار میکنند. ترکیب دقیق را با شماره سریال سرور بررسی میکنیم.
کارت کنترلر (Controller / HBA)
- چه کاری انجام میدهد؟
- «کنترلر» عنوان عامتری از کارت رید است. علاوه بر کنترلر RAID، کارتهایی مانند HBA (اتصال مستقیم دیسک، دستگاه نوار یا ذخیرهساز بیرونی بدون ساخت RAID)، کارت فیبر نوری Fibre Channel برای اتصال به ذخیرهساز SAN، و ماژول بوت NVMe هم در این گروه قرار میگیرند.
- چه زمانی لازم میشود؟
- برای اتصال سرور به ذخیرهساز اشتراکی، اتصال دستگاه نوار LTO، نرمافزارهایی که دیسک بدون RAID سختافزاری میخواهند، یا ساخت دیسک بوت جدا از دیسکهای داده.
- پیش از خرید بپرسید
- دقیقاً چه چیزی باید به کارت وصل شود (دیسک داخلی، ذخیرهساز یا نوار)؟ نوع و سرعت پورت (مثلاً SAS داخلی یا بیرونی، فیبر نوری ۱۶ یا ۳۲ گیگ)، پشتیبانی دستگاه مقصد از این کارت، و اسلات یا رایزر آزاد.
ترنسیور (Transceiver)
- چه کاری انجام میدهد؟
- ماژول کوچکی (مانند SFP+، SFP28 یا QSFP) که در پورت کارت شبکه، کارت فیبر یا سوئیچ قرار میگیرد و اتصال را از طریق فیبر نوری یا کابل مسی برقرار میکند. برای فاصلههای کوتاه داخل رک، گاهی بهجای دو ترنسیور و فیبر، کابل DAC (کابل مسی با ماژول سرخود) استفاده میشود.
- چه زمانی لازم میشود؟
- وقتی کارت شبکه یا کارت فیبر با پورت SFP خالی دارید، یا سرور را با فیبر نوری به سوئیچ یا ذخیرهساز وصل میکنید.
- پیش از خرید بپرسید
- سرعت و پروتکل (مثلاً اترنت ۱۰ یا ۲۵ گیگابیت، یا فیبر کانال ۱۶ یا ۳۲ گیگ؛ این دو جایگزین هم نیستند)، نوع فیبر و برد (کوتاه یا بلند) و سازگاری با کارت و سوئیچ دو طرف. HPE برای کارتهای شبکه فهرست ترنسیورها و کابلهای سازگار منتشر میکند.
درایو نوری (DVD Drive)
- چه کاری انجام میدهد؟
- خواندن یا نوشتن دیسک DVD؛ برای نصب نرمافزارهایی که هنوز روی DVD ارائه میشوند یا آرشیو. HPE درایو DVD داخلی با رابط SATA و درایو DVD-RW بیرونی USB عرضه میکند.
- چه زمانی لازم میشود؟
- وقتی نرمافزار یا مجوزی فقط روی DVD در اختیار دارید، یا در محیطی کار میکنید که نصب از شبکه ممکن نیست.
- پیش از خرید بپرسید
- همهٔ مدلها جای درایو نوری داخلی ندارند و در برخی مدلها نصب آن به مدیا بی یا کیت مخصوص نیاز دارد. اغلب، درایو USB بیرونی یا قابلیت Virtual Media در iLO (نصب از فایل ISO؛ بسته به نسخه و مجوز iLO) کافی است.
کابل برق (Power Cord)
- چه کاری انجام میدهد؟
- پاور سرور را به پریز، یوپیاس یا PDU داخل رک وصل میکند. پاورهای سرور ورودی استاندارد IEC دارند؛ رایجترین ترکیب C13/C14 است و برای برخی تجهیزات پرتوانتر C19/C20 به کار میرود. نسخههای قفلشو هم برای جلوگیری از جدا شدن تصادفی وجود دارد.
- چه زمانی لازم میشود؟
- اتصال سرور به PDU رک (کابل کوتاه دوسر IEC)، اتصال به پریز دیواری با دوشاخهٔ مناسب، یا تهیهٔ کابل برای پاور دوم.
- پیش از خرید بپرسید
- نوع سوکت دو سر کابل (سمت پاور و سمت پریز یا PDU)، جریان مجاز، طول موردنیاز و ولتاژ برق محل. برای افزونگی واقعی، بهتر است هر پاور به مسیر برق جداگانه (مثلاً دو PDU یا دو یوپیاس) وصل شود.
تفاوتهایی که اغلب اشتباه گرفته میشوند
| موضوع | تفاوت در یک نگاه |
|---|---|
| هارد دیسک (HDD) و اساسدی (SSD) | هارد، ظرفیت زیاد با هزینهٔ کمتر برای دادهٔ حجیم و آرشیو است؛ SSD سرعت و پاسخگویی بیشتر برای سیستمعامل، پایگاه داده و ماشین مجازی دارد. بسیاری از سرورها ترکیبی از هر دو دارند. |
| کارت رید و کارت کنترلر دیگر | کارت رید آرایهٔ RAID میسازد و داده را در برابر خرابی دیسک محافظت میکند؛ «کنترلر» ممکن است HBA بدون RAID، کارت اتصال به ذخیرهساز یا نوار، یا ماژول بوت باشد. |
| کارت شبکه و ترنسیور | کارت شبکه داخل سرور نصب میشود و پورت میسازد؛ ترنسیور ماژول کوچکی است که داخل پورت SFP کارت یا سوئیچ قرار میگیرد و نوع کابل (فیبر یا مسی) و فاصله را تعیین میکند. |
| بی و رایزر در برابر کنترلر | بی و رایزر «جا و مسیر» فیزیکی میسازند (جای دیسک یا اسلات کارت)؛ کنترلر دیسکها را «مدیریت» میکند. افزودن قفسهٔ دیسک بدون کنترلر و کابل مناسب کافی نیست. |
| پاور افزونه و پاور یدکی | پاور افزونه داخل سرور، کنار پاور اول، همزمان کار میکند تا با خرابی یکی سرور خاموش نشود؛ پاور یدکی در انبار نگه داشته میشود تا در صورت خرابی جایگزین شود. |
| باتری کنترلر و یوپیاس | باتری کنترلر فقط از دادههای کش کنترلر هنگام قطع برق محافظت میکند و سرور را روشن نگه نمیدارد؛ جای یوپیاس را نمیگیرد. |
سازگاری قطعه را چطور بررسی میکنیم؟
- مشخصات دستگاهمدل، نسل و شماره سریال یا Product Number سرور را از برچسب دستگاه یا iLO میگیریم.
- پیکربندی فعلیقطعات نصبشده و پارتنامبرها را با PartSurfer و گزارشهای سرور شناسایی میکنیم.
- تطبیق با QuickSpecsقطعهٔ موردنیاز و قطعات وابسته (هیتسینک، فن، رایزر، کابل و پاور) را با مستندات رسمی همان مدل تطبیق میدهیم.
- پیشفاکتورقیمت روز، موجودی، زمان تأمین و شرایط گارانتی هپیران را مکتوب اعلام میکنیم.
- نصب و تستدر صورت درخواست، نصب و تست قطعه را هماهنگ میکنیم؛ پیش از هر تغییر، از دادهها پشتیبان بگیرید.
پرسشهای رایج
چرا قیمت و پارتنامبر قطعات در این صفحه نیست؟
قیمت قطعات سرور به نرخ ارز و موجودی بازار وابسته است و یک نوع قطعه در نسلهای مختلف پارتنامبرهای متفاوتی دارد. به همین دلیل، پس از بررسی مدل سرور شما، قطعهٔ دقیق، قیمت روز و موجودی را تلفنی یا با پیشفاکتور اعلام میکنیم.
قطعهای که شبیه قطعهٔ فعلی است کافی نیست؟
نه همیشه. قطعات سرور ممکن است در ظاهر یکسان باشند اما برای نسل، فرمور یا پیکربندی دیگری طراحی شده باشند. پیش از صدور پیشفاکتور، سازگاری را با شماره سریال سرور و مستندات HPE بررسی میکنیم.
نام قطعهٔ موردنیازم را نمیدانم؛ چه کنم؟
مدل سرور و مشکل یا هدفتان را بنویسید (مثلاً «سرور کند شده» یا «دیسک بیشتری لازم دارم») تا قطعهٔ مناسب را پیشنهاد کنیم. برای بررسی کاملتر، راهنمای ارتقای سرور موجود را ببینید.